دنیای امروز بدون راه اندازی شبکه‌های کامپیوتری قابل تصور نیست. در زمان و دوره‌ای از تاریخ زندگی می‌کنیم که ارتباطات و تبادل اطلاعات در فضای سایبر و در بستر شبکه‌های کامپیوتری مهم‌ترین و اساسی‌ترین و شاید بهتر بگیم حیاتی‌ترین موضوعات عصر ماست. در این راستا می‌توان بهره برداری از شبکه‌های کابلی را به عنوان یکی از پایدارترین بسترهای شبکه نام برد که حجم عمده‌ای از انتقال داده در این زیرساخت شبکه صورت می‌گیرد. این نوع شبکه‌ها با توجه به نوع کابل و تجهیزات پسیو شبکه که در کنارشان استفاده می‌شود دارای سرعت انتقال دیتا و پهنای باندهای متفاوتی هستند. اما آنچه که مسلم است پیاده سازی ‫استاندارد کابل کشی شبکه های کامپیوتری از نوع ساخت یافته‎ است.

در این مقاله اهداف و دلایلی که در اجرای کابل کشی شبکه های کامپیوتری باید رعایت شود، به صورت اصولی مطرح شده است. با افزایش نیاز مشتری به نصب و راه اندازی شبکه های درون سازمانی در ادارات و سازمان‌ها، مدیران بهتر است با نوع خدمات شبکه و استانداردهای خدمات کابل کشی و پسیو شبکه آشنایی کامل داشته باشند.

راندمان و کیفیت یک شبکه کامپیوتری بستگی به کیفیت زیرساخت شبکه ، یعنی رعایت استاندارد کابل کشی و ترانکینگ آن دارد. اگر نصاب بی‌تجربه و اصول کابل کشی را رعایت نکند قطعاً در آینده سازمان با مشکلات زیادی روبرو می‌شود. بنابراین با رعایت استاندارد کابل کشی شبکه،  طبق اصول تعیین شده از سازمان استانداردسازی دیگر نیازی به ایجاد تغییر، و صرف هزینه زیاد بابت بروز مشکل در شبکه و یا تغییر در ساختار کابل کشی ندارید. پس از طراحی و راه اندازی شبکه و کابل کشی، فقط هزینه مربوط به پشتیبانی و نگهداری تجهیزات می‌باشد که این هزینه در قبال راه اندازی ابتدایی شبکه بسیار ناچیز است.

مهم‌ترین دلایل نیاز به یک سیستم کابل کشی ساخت یافته عبارتند از:

  • رعایت اصول و استانداردهای فنی و مهندسی و پیروی از قواعد بین المللی در نصب، اجرا و پیاده سازی زیرساخت مناسب.
  • پوشش کامل کلیه موارد مربوط به یک کابل کشی ساختار یافته از موارد فنی و تکنیکال گرفته تا مسائل ایمنی.
  • جلوگیری از هزینه‌های آتی ناشی از عدم اجرای صحیح کابل کشی و یا استفاده از تجهیزات کابل کشی شبکه نامناسب .
  • امکان ارتقاء و تعویض کابل کشی درون ساختمانی در صورت انجام یک کابل کشی استاندارد.
  • امکان جابجایی، اضافه کردن و تغییرات در شبکه با وجود مستندات تهیه در طی یک کابل کشی ساختار یافته.
  • امکان مدیریت و TROUBLESHOOTING هر چه سریع‌تر و راحت‌تر شبکه جهت عیب‌یابی، تعمیر و نگهداری.

یکی از مهم‌ترین مراحل راه‌اندازی شبکه، خدمات مرتبط ارائه شده مرتبط با زیرساخت شبکه است که اصطلاحاً به آن خدمات پسیو شبکه نیز گفته می‌شود. کلمه پسیو (Passive) به معنی «غیرفعال»  است. بنابراین منظور از خدمات و تجهیزات پسیو شبکه، تجهیزات و خدماتی هستند که هیچ‌گونه عملی روی دیتا یا سیگنال در حال گذر از شبکه انجام نمی‌دهند.

در واقع خدمات پسیو شبکه، خدماتی همچون نصب و راه‌اندازی زیرساخت شبکه و تجهیزات شبکه را شامل می‌شود و مرحله پیکربندی را دربر نمی‌گیرد. یک شبکه پسیو زمانی به صورت استاندارد طراحی و پیاده‌سازی می‌شود که داکت کشی، کابل کشی و آرایش رک‌ها درست، منظم و استاندار انجام شود.

رعایت استانداردها در کنار استفاده از کابل‌های با کیفیت باعث پرسرعت شدن شبکه، داشتن شبکه کابلی مطمعن و دراختیار داشتن بالاترین پهنای باند خواهد شد.

اولین و مهم ترین گام برای فعالیت یک شرکت در بستر شبکه های کامپیوتری و استفاده از خدمات شبکه های کامپیوتری , پیاده سازی خدمات پسیو شبکه می باشد. بنابراین هر سازمان و مجموعه ای قبل از انجام هر کاری برای فعالیت در بستر شبکه و پیاده سازی سرویس های مدنظر خود در شبکه , باید ابتدا اقدامات مربوط به پسیو شبکه و کابل کشی شبکه را انجام دهند .به دلیل اهمیت و حساسیت پسیو شبکه , باید در اجرای خدمات پسیو و نصب و راه اندازی تجهیزات شبکه , دقت بیشتری به کار گرفته شود. چرا که اگر زیرساخت و بستر شبکه ی یک شرکت , درست و دقیق طراحی و اجرا نشود علاوه بر هزینه های بسیاری که باید برای نگهداری و پشتیبانی شبکه و مطابقت دادن آن با نیازهای سازمان صرف کنند , کاربران را برای استفاده از امکانات و سرویس های شبکه با مشکلات فراوانی روبه رو خواهد کرد.

خدمات پسیو شبکه شامل عملیات ایجاد زیر ساخت شبکه می باشد. نصب و راه اندازی قسمت پسیو شبکه ممکن است ساده به نظر برسد اما در صورت عدم رعایت استاندارد ها و عدم تجربه کافی مشکلات عدیده ای برای کاربران فراهم می کند. گاه رفع این مشکلات از خود اجرا هزینه بیشتری می برد. افت کیفیت، قطعی و وصلی شبکه، عدم توانایی در گسترش شبکه، عیب یابی و رفع ایراد دشوار و … از جمله مشکلاتی است که در صورت یک اجرای اشتباه گریبانگیر کاربران خواهد شد. خدمات پسیو شبکه به صورت صحیح این مشکل را مرتفع می سازد.

شبکه های کامپیوتری تا چند سال قبل فقط در سازمان های بسیار بزرگ و عریض و طویل استفاده می شد. شاید فقط ادارات بزرگ و وزارت خانه ها و سازمان های عمومی از شبکه های کامپیوتری بهره می بردند. برخی از شرکت های بسیار بزرگ نیز از این سیستم ها استفاده می کردند. اما امروزه نه تنها شرکت های بزرگ، بلکه شرکت های متوسط و کوچک و آموزشگاه ها و همچنین دفاتر فنی و گیم نت ها و کافی نت های کوچک نیز از شبکه استفاده می کنند. حتی برخی مصرف کنندگان خانگی به ویژه علاقه مندان به بازی نیز در داخل منزل خود اقدام به راه اندازی شبکه می نمایند.

به شکل کلی تجهیزات شبکه به دو دسته تقسیم بندی می شوند :
تجهیزاتی که برای انتقال اطلاعات به جریان الکتریکی برق احتیاج دارند که به آنها تجهیزات اکتیو یا فعال شبکه گفته می شود. از نمونه این تجهیزات شبکه می توان به : دیوار آتش، مبدل فیبر نوری، مسیریاب، اوپرینت سرور، سوئیچ و کارت شبکه اشاره نمود.
تجهیزاتی که برای منتقل کردن اطلاعات احتیاجی به جریان برق ندارند که به آن ها تجهیزات پسیو شبکه گفته می شود. از تجهیزاتی از این دسته اسفاده می شود می توان به انواع کابل، انواع کانکتور و اتصالات، داکت یا کانال و انواع رک اشاره نمود.

طی پژوهش هایی که از ۵۰۰ مدیر سازمانهای دولتی و خصوصی ، شرکت ها ، موسسه ها و کارخانه های تولیدی استان تهران انجام گرفته است ، فقط ۸% از مدیران سازمانهای فوق به فکر انجام کابل کشی شبکه مدرن و برخورداری از آخرین تکنولوژی های روز دنیا در شبکه سازمان خود هستند. این دسته از مدیران خدمات کابل کشی شبکه را به عنوان زیرساختی ترین و با اهمیت ترین مرحله راه اندازی شبکه قبول دارند و تاکید آنها بر آن است که بایستی کار را از ابتدا حرفه ای انجام داد و برای برخورداری از یک شبکه قابل توسعه و یکپارچه بایستی کابل کشی شبکه های کامپیوتری ، نصب تجهیزات ، کابل کشی دوربین مداربسته و … ، توسط شرکتی که دارای پرسنل پسیو کار شبکه ماهر و بهترین تجهیزات پسیو می باشد انجام گیرد.

وابستگی سيستم‌ها به یکدیگر و گسترش و ايجاد شبكه‌هاي کامپیوتری موجب شده است که مديران ارشد سازمانها نیاز داشته باشند تا همواره از آخرين وضعيت تجهيزات جانبی شبکه برای بررسی كاركرد و راندمان سازمان مورد مدیریت خود اطلاع داشته و قادر به موقع تصميم‌گيري باشند.
با گسترش استفاده از سيستم‌هاي رايانه‌اي در ادارات، سازمانها و شركت‌ها در کشور، لزوم استفاده از شبكه‌هاي كامپيوتري روز به روز افزايش مي‌يابد. شبكه‌هاي كامپيوتري علاوه بر اينكه در تسريع ارتباطات داده‌اي نقش بسيار مهمي بازي مي‌كنند براي بسياري از كاربردهاي غير داده‌اي نظيرVoice ، Video نيز مي‌توانند مورد استفاده قرار گيرند.

بسیاری از شركت ها برای ارتباطات خود و برای سایر نیازهای خود اعم از خرید ، فروش ، بازاریابی ، ثبت و سفارشات و… نیازمند ارتباطات تلفنی میباشند . امروزه اكثر شركتها علاوه بر ارتباط تلفنی نیازهای بیشتری دارندكه در قالب استفاده از تلفن های سیستم مركزی یا سانترال قابل دسترسی نیست یا در سطوح گسترده عملیاتی نیست . برای مثال زمانی كه نیازمندارتباط بین شعب به صورت داخلی هستید و این ارتباطات در سطح گسترده هزینه زیادی را برایتان به همراه دارد یا زمانی كه نیازمند ارتباط بین كارخانه و دفتر در قالب تلفن داخلی دارید دیگر استفاده از خطوط قدیمی و تكنولوژی سانترال پاسخگو نیست.

  1. کابل کشی  شبکه کمتر از 10 درصد کل هزینه ي زیربناي شبکه است
  2. طول عمر سیستم کابل کشی شبکه  بیش از 16 سال است
  3. بیش از 70 درصد مشکلات مربوط به شبکه به دلیل تکنیک هاي کابل کشی ضعیف و مشکلات مربوط به کابل هاست

پیاده سازي هر شبکه ي کامپیوتري به سه مرحله ي زیر تقسیم می شود:
1. مرحله ي شناخت و امکان سنجی:

در این بخش در مورد هزینه ها و امکانات محیط صحبت می شود و اگر تشخیص داده شود که به نوع شبکه اي مورد توافق است به مرحله ي طراحی می رویم.

2. مرحله ي طراحی:

تقسیم بندي می شوند و هر passive و active طراحی شبکه هاي کامپیوتري به دو بخش کلی یک شامل طراحی مفهومی، طراحی پایه و طراحی تفصیلی است. 

کابل کشی ساخت یافته یعنی پیروي از یک سري استاندارد ها که این استاندارد ها نحوه ي سیم کشی با استفاده از voic و data ادارات و ساختمان ها را براي ارتباطات ، (data center) مرکز داده ها و سوکت ها مشخص می کند . علاوه بر این ، این استاندارد ها مشخص می کند cat و 6 cat5e کابل کشی کنیم به طوري که همه ي پریز ها به یک star که چگونه کابل ها را با استفاده از توپولوژي پنل مرکزي متصل شوند.

عمده ترین دلایل نیاز به یک سیستم کابل کشی ساخت یافته:

1. کابل کشی شبکه  منشاء در صد زیادي از مشکلات هر شبکه است و هر چند که هزینه هاي این بخش بسیار ناچیز است باز به این بخش بی توجهی می شود.

  1. در کابل کشی ساخت یافته جابه جایی ، اضافه کردن و تغییرات در شبکه به راحتی امکان پذیر می گردد . و این براي سازمانهاي با جا به جایی زیاد بسیار با اهمیت است.
  2. در صد خیلی زیادي از خرابی ها نیاز به تعویض یا ارتقاء کارت شبکه دارند که این کار به راحتی امکان پذیر نیست و کابل کشی شبکه یک سرمایه گزاري طولانی مدت به حساب می آید که باید بتواند به چندین نسل از سخت افزار ها و نرم افزار ها سرویس دهد.

تجھیزات مھم یک شبکھ ی کامپیوتری:

١. کابل

٢. کارت شبکھ

٣. مودم

پشتیبانی شبکه NETWORK SUPPORT در بخش کاری پشتیبانی شبکه و سیستمها ، افراد با تخصصهای مختلف مانند متخصص پشتیبانی زیر ساخت شبکه ، متخصص پشتیبانی اکتیو شبکه و یا متخصص پشتیبانی سخت افزار و سرور وجود دارد . هر کدام از این افراد نیز دارای حقوق و مزایای متفاوتی بوده و  بار هزینه ای نیز بر دوش سازمان می گذارد .

ازآنجاییکه با استفاده ازویپ شما از هر جایی که به پهنای باند مناسب دسترسی داشته باشید، می‌توانید ارتباط برقرار کنید، کاربران می‌توانند هنگام مسافرت ATA ها یا IP Phone هایشان را همراه داشته باشند و به تمام خدماتی که تلفن خانگیشان ارائه می‌دهد دسترسی داشته باشند.برخی افراد از یک softphone برای دسترسی به سرویس ویپ شان استفاده می‌کنند. یک softphone یک نرم افزار ویژه است که سرویس VoIP را به کامپیوتر یا laptop شما load می‌کند. این برنامه‌ها این امکان را به شما می‌دهد که از طریق laptop تان از هرجای دنیا که به یک ارتباط با پهنای باند مناسب دسترسی داشته باشید ارتباط تلفنی برقرار کنید.