یکی از مهم‌ترین مراحل راه‌اندازی شبکه، خدمات مرتبط ارائه شده مرتبط با زیرساخت شبکه است که اصطلاحاً به آن خدمات پسیو شبکه نیز گفته می‌شود. کلمه پسیو (Passive) به معنی «غیرفعال»  است. بنابراین منظور از خدمات و تجهیزات پسیو شبکه، تجهیزات و خدماتی هستند که هیچ‌گونه عملی روی دیتا یا سیگنال در حال گذر از شبکه انجام نمی‌دهند.

در واقع خدمات پسیو شبکه، خدماتی همچون نصب و راه‌اندازی زیرساخت شبکه و تجهیزات شبکه را شامل می‌شود و مرحله پیکربندی را دربر نمی‌گیرد. یک شبکه پسیو زمانی به صورت استاندارد طراحی و پیاده‌سازی می‌شود که داکت کشی، کابل کشی و آرایش رک‌ها درست، منظم و استاندار انجام شود.

رعایت استانداردها در کنار استفاده از کابل‌های با کیفیت باعث پرسرعت شدن شبکه، داشتن شبکه کابلی مطمعن و دراختیار داشتن بالاترین پهنای باند خواهد شد.

اولین و مهم ترین گام برای فعالیت یک شرکت در بستر شبکه های کامپیوتری و استفاده از خدمات شبکه های کامپیوتری , پیاده سازی خدمات پسیو شبکه می باشد. بنابراین هر سازمان و مجموعه ای قبل از انجام هر کاری برای فعالیت در بستر شبکه و پیاده سازی سرویس های مدنظر خود در شبکه , باید ابتدا اقدامات مربوط به پسیو شبکه و کابل کشی شبکه را انجام دهند .به دلیل اهمیت و حساسیت پسیو شبکه , باید در اجرای خدمات پسیو و نصب و راه اندازی تجهیزات شبکه , دقت بیشتری به کار گرفته شود. چرا که اگر زیرساخت و بستر شبکه ی یک شرکت , درست و دقیق طراحی و اجرا نشود علاوه بر هزینه های بسیاری که باید برای نگهداری و پشتیبانی شبکه و مطابقت دادن آن با نیازهای سازمان صرف کنند , کاربران را برای استفاده از امکانات و سرویس های شبکه با مشکلات فراوانی روبه رو خواهد کرد.

خدمات پسیو شبکه شامل عملیات ایجاد زیر ساخت شبکه می باشد. نصب و راه اندازی قسمت پسیو شبکه ممکن است ساده به نظر برسد اما در صورت عدم رعایت استاندارد ها و عدم تجربه کافی مشکلات عدیده ای برای کاربران فراهم می کند. گاه رفع این مشکلات از خود اجرا هزینه بیشتری می برد. افت کیفیت، قطعی و وصلی شبکه، عدم توانایی در گسترش شبکه، عیب یابی و رفع ایراد دشوار و … از جمله مشکلاتی است که در صورت یک اجرای اشتباه گریبانگیر کاربران خواهد شد. خدمات پسیو شبکه به صورت صحیح این مشکل را مرتفع می سازد.

به شکل کلی تجهیزات شبکه به دو دسته تقسیم بندی می شوند :
تجهیزاتی که برای انتقال اطلاعات به جریان الکتریکی برق احتیاج دارند که به آنها تجهیزات اکتیو یا فعال شبکه گفته می شود. از نمونه این تجهیزات شبکه می توان به : دیوار آتش، مبدل فیبر نوری، مسیریاب، اوپرینت سرور، سوئیچ و کارت شبکه اشاره نمود.
تجهیزاتی که برای منتقل کردن اطلاعات احتیاجی به جریان برق ندارند که به آن ها تجهیزات پسیو شبکه گفته می شود. از تجهیزاتی از این دسته اسفاده می شود می توان به انواع کابل، انواع کانکتور و اتصالات، داکت یا کانال و انواع رک اشاره نمود.

طی پژوهش هایی که از ۵۰۰ مدیر سازمانهای دولتی و خصوصی ، شرکت ها ، موسسه ها و کارخانه های تولیدی استان تهران انجام گرفته است ، فقط ۸% از مدیران سازمانهای فوق به فکر انجام کابل کشی شبکه مدرن و برخورداری از آخرین تکنولوژی های روز دنیا در شبکه سازمان خود هستند. این دسته از مدیران خدمات کابل کشی شبکه را به عنوان زیرساختی ترین و با اهمیت ترین مرحله راه اندازی شبکه قبول دارند و تاکید آنها بر آن است که بایستی کار را از ابتدا حرفه ای انجام داد و برای برخورداری از یک شبکه قابل توسعه و یکپارچه بایستی کابل کشی شبکه های کامپیوتری ، نصب تجهیزات ، کابل کشی دوربین مداربسته و … ، توسط شرکتی که دارای پرسنل پسیو کار شبکه ماهر و بهترین تجهیزات پسیو می باشد انجام گیرد.

در این سال های  اخیر به دلیل حرکت  وشرکت ها به سمت اتوماسیون سازی و یکپارچگی سیستم های اداری  راه اندازی شبکه های کامپیوتری بسیار بیشتر از قبل با اهمیت شده  و هر روز  به تعداد شرکت هایی که تصمیم میگیرند سازمان خود را مجهز به شبکه کنند افزوده می شود. در شرکت  هایی که سیستم اداری مکانیزه فعالیت میکند

دنیای امروز بدون راه اندازی شبکه‌های کامپیوتری قابل تصور نیست. در زمان و دوره‌ای از تاریخ زندگی می‌کنیم که ارتباطات و تبادل اطلاعات در فضای سایبر و در بستر شبکه‌های کامپیوتری مهم‌ترین و اساسی‌ترین و شاید بهتر است بگوییم حیاتی‌ترین موضوعات عصر ماست. در این راستا می‌توان بهره برداری از شبکه‌های کابلی را به عنوان یکی از پایدارترین بسترهای شبکه نام برد که حجم عمده‌ای از انتقال داده در این زیرساخت شبکه صورت می‌گیرد. این نوع شبکه‌ها با توجه به نوع کابل و تجهیزات پسیو شبکه که در کنارشان استفاده می‌شود دارای سرعت انتقال دیتا و پهنای باندهای متفاوتی هستند. اما آنچه که مسلم است پیاده سازی ‫استاندارد کابل کشی شبکه های کامپیوتری از نوع ساخت یافته‎ است.

تجهیزات پسیو یا Passive به آن دسته از تجهیزاتی در شبکه اشاره دارد که هیچ عمل مدیریتی روی آنها انجام نمیشود و فقط نقش زیرساختی جهت انتقال و عبور دیتا را به عهده دارند. در یک تعریف دیگر اینگونه میتوان بیان کرد که تجهیزاتی که نیاز به جریان برق برای کارکرد خود ندارند جزو تجهیزات پسیو به حساب می آیند. نصب تجهیزات پسیو نیاز به رعایت استانداردهای لازم در بخش پسیو را دارد و کارشناس مربوطه بایستی تجربه لازم در این حوزه را داشته باشد.در شبکه های فیبر نوری حساسیت کار بیشتر میباشد، زیرا کابلهای فیبر نوری حساس و شکننده بوده و برای کار با این نوع کابل ها نیاز به تجهیزات تخصصی و گران قیمت میباشد. از جمله این دستگاه ها میتوان به دستگاه تست otdr و تست فلوک و دستگاه فیوژن فیبر نوری اشاره نمود. این دستکاه ها گران قیمت بوده و برای کار با آنها بایستی آموزش لازم گذرانده شود و سپس تجربه لازم در پروژه های مربوط به راه اندازی و شبکه های فیبر نوری گذرانده شود.

از جمله تجهیزات  پسیو شبکه میتوان به لیست زیر اشاره کرد :

  • انواع کابل و پچ کورد شبکه ( کابل Cat5e , Cat6 , Cat6a  )
  • انواع کابل های فیبر نوری ( مالتی مد و سینگل مد )
  • کانکتورهای فیبر نوری ( پچ کورد، پیگتیل، آداپتور فیبر نوری )
  • انواع رک های ایستاده و دیواری
  • اتصالات شبکه مانند سوکت RJ ، کیستون
  • انواع داکت و ترانک

حال به توضیح مختصری برای موارد ذکر شده میپردازیم:

کابل مسی شبکه که در انواع مختلف و category های مختلف وجود دارد برای اتصال نودها، سیستم ها و سرورها به سوئیچ شبکه مورد استفاده قرار میگیرند.کابل cat6 و cat6a رایج ترین کابلی است که در حال حاضر در شبکه ها مورد استفاده قرار میگیرد و از سرعت ۱۰ گیگابیت در ثانیه پشتیبانی میکند.کابل های فیبرنوری یکی از رسانه های انتقال در شبکه بوده که بدلیل پهنای باند بالای خود در دیتاسنترها، شبکه های SAN و ارتباطات راه دور زیاد مورد استفاده قرار میگیرد. مورد استفاده پچ پنل ها نیز برای ساماندهی و آرایش کابل های شبکه درون رک میباشد.با استفاده از پچ پنل نظم بهتری برای کابل های درون رک انجام میگیرد و در موارد قطعی یا بروز مشکل برای کابل شبکه عیب یابی آن راحت تر انجام میگیرد. نصب داکت یا ترانک در موقع کابل کشی شبکه انجام میگیرد و مانند یک قاب و حفاظ برای کابل عمل نموده و باعث میشود هم نمای کار زیباتر شود و هم دسته بندی و عبور کابلها از روی دیوار و … راحت تر صورت بگیرد.

لیست خدمات پسیو شبکه

طراحی ، نصب تجهیزات پسیو و پیاده سازی زیرساخت اصولی یک شبکه ، نیاز به کارشناسان مربوطه با تجربه کار در پروژه های مشابه را دارد. تجربه کاری ما نشان میدهد که پیاده سازی اصولی در بخش پسیو ، از اهمیت بالایی برخوردار بوده و سرعت و پایداری شبکه و دیتاسنتر را تضمین میکند. ضمن اینکه در حوزه پسیو شبکه مواردی چون کابل کشی اصولی شبکه جهت عدم تداخل با میدان های مغناطیسی مجاور، استفاده از کابل های شبکه اصل و اورجینال، محاسبه توان مصرفی برق سرورها و رک ها، طراحی اصولی تابلو برق، تعیین دقیق مدل UPS طبق نیاز کارفرما و برق مصرفی موارد مهمی هستند که همگی در استانداردهای یک دیتاسنتر و اتاق سرور جای میگیرد و توسط کارشناسان پیشگام رایانه  بخوبی آنالیز و پیاده سازی میگردند.لیست خدمات پسیو شبکه به شرح زیر میباشد:

  • کابل کشی انواع کابل های شبکه ، کابل برق و تلفن
  • نصب انواع ترانک و داکت با رعایت استانداردهای لازم
  • خدمات فیبر نوری شامل کابل کشی ، فیوژن فیبر نوری و تست OTDR
  • نصب انواع سوکت، کیستون و اتصالات شبکه
  • نصب انواع پچ پنل کابل های مسی و فیبر نوری
  • نصب انواع رک های دیواری و ایستاده
  • نصب UPS و کابل کشی برق برای UPS

 

بازدید از محل پروژه
ابتدا کارشناسان متخصص پسیو شبکه پیشگام رایانه از محل انجام پروژه بازدید کرده و اطلاعات مورد نیاز اولیه برای طراحی، مقدمات اجرای پروژه پسیو شبکه و پیش‌فاکتور را جمع‌آوری می‌کنند. بازدید کارشناس به منظور  جمع‌آوری اطلاعاتی مانند متراژ، مسیرهای عبوری و امکان‌سنجی پروژه و بررسی نیازهای مشتری انجام می‌شود.

پشتیبانی شبکه و یا نگهداری شبکه (Support and Maintenance) به طور‌کلی به مجموعه‌ای از فعالیت‌ها در حوزه خدمات شبکه گفت می‌شود که در جهت حفظ، نگهداری و رفع مشکلات شبکه‌های کامپیوتری صورت می‌گیرد. این مشکلات ممکن است به طور کلی در سطح سخت‌افزار شبکه مانند کامپیوترها، سرورها، تجهیزات تحت شبکه، ماشین‌های اداری، تجهیزات امنیتی الکترونیکی و یا در سطح خدمات زیرساخت شبکه (خدمات پسیو – Passive شبکه) شبکه مانند کابل شبکه، ترانک شبکه، رک، پچ پنل، کیستون‌ها و … روی دهد و یا ممکن است در سطح نرم‌افزار شبکه مانند سرویس‌های شبکه، نرم‌افزارهای کلاینت و سرور و همچنین سیستم‌ عامل به وجود آید.

 

رشد و نفوذ سریع فناوری و پشتیبانی شبکه های کامپیوتری در تمامی کسب و کارها موجب شده است که کلیه مجموعه‌ها از جمله شرکت‌ها و سازمان‌ها برای حفظ و نگهداری سیستم‌های کامپیوتری و تجهیزات شبکه خود با مشکلات و دغدغه‌های بسیاری مواجه شوند. آن‌ها توانایی و دانش حل مشکلات خود را در این خصوص ندارند و از طرفی امکان استخدام نیروی متخصص و ماهر به صورت کارمند به دلایل مختلف از جمله کم بودن نیروی کار متخصص و یا هزینه بالای آن را ندارند. از این رو نیاز به کارفرمایان و شرکت‌های پشتیبانی شبکه و ارائه دهنده خدمات IT به شدت احساس می‌شود. این شرکت‌ها به صورت قراردادهای پشتیبانی شبکه  بلند مدت و کوتاه‌مدت ، در بخش پشتیبانی شبکه های کامپیوتری می‌توانند بسیاری از مشکلات شرکت‌ها را در این خصوص بر طرف کنند.

این مجموع فعالیت‌ها در خدمات پشتیبانی شبکه که وظیفه متخصص شبکه های کامپیوتری می‌باشد که به صورت کلی، شامل بخش‌های زیر است :

  • نگهداری شبکه
  • رفع ایرادات شبکه
  • آینده نگری و رفع نیازهای آتی شبکه

حفظ و نگهداری شبکه

هدف اصلی در این بخش، حفظ و نگهداری از تجهیزات سخت‌افزاری و نرم‌افزاری شبکه و یا به عبارتی خدمات پشتیبانی شبکه و سخت‌افزار با رعایت اصول و استانداردها می‌باشد. در این بخش می‌بایستی کلیه تجهیزات، شامل کامپیوترها، سرورها، سوئیچ، روتر ، مودم، اکسس پوینت و … به همراه تجهیزات پسیو شبکه و زیرساختی مانند کابل، داکت، کیستون‌ها، پریزهای شبکه، رک، پچ پنل و … به صورت کامل مستندسازی شده و نقشه شبکه به همراه جزئیات تجهیزات، در آن مشخص گردد.

 

انجام این کار اولین قدم و یکی از مهم‌ترین بخش‌های خدمات و پشتیبانی شبکه محسوب می‌شود، چرا که داشتن اطلاعات مکتوب شده و به اصطلاح مستندسازی سازی شده از شبکه، مخصوصاً در شبکه‌های بزرگ، به شدت می‌تواند در حل مشکلات و رفع ایرادات به مدیران شبکه و کارشناسان پشتیبانی، کمک کند. داشتن اطلاعات شبکه به صورت مکتوب می‌تواند یک آگاهی نسبی از وضعیت شبکه را برای مسئولین آن فراهم کند.

به جرأت می‌توان گفت که نداشتن اطلاعات مستندسازی شده از شبکه، یکی از معضلات بزرگ شرکت‌ها در بحث نگهداری از شبکه می‌باشد. هرچه قدر وسعت و جزئیات شبکه بیشتر باشد نیاز به این اسناد بیشتر احساس می‌گردد. در شبکه‌های بزرگ نداشتن چنین اطلاعاتی می‌تواند موجب هدر رفتن روزها و حتی ماه‌ها زمان و انرژی شود و هزینه‌های زیادی را تحمیل کند.

مواردی که کارشناسان شبکه نتیتو در بخش نگهداری از شبکه انجام میدهند:

  •  مستند سازی نقشه زیرساخت شبکه.
  •  مستندسازی تجهیزات و سرویس های موجود در شبکه.
  •  تهیه و ارائه گزارش از وضعیت شبکه و تجهیزات آن.
  •  بررسی دوره ای سرویس‌ها و نرم‌افزارهای شبکه از نظر سلامت عملکرد.
  •  گرفتن اطلاعات از پرسنل در رابطه با نحوه عملکرد سیستم‌ها و تجهیزاتی که به صورت مستقیم با آن ها سر و کار دارند.

رفع ایرادات و مشکلات شبکه

چنانچه به دلایل مختلف مشکلات و ایراداتی در شبکه به وجود آید، کارشناسان شبکه وظیفه دارند به این مشکلات رسیدگی کرده و آن را برطرف نمایند. در این بخش انجام وظایف و رفع ایرادات در سریع‌ترین زمان ممکن بسیار اهمیت دارد. چرا که اغلب این مشکلات موجب می شوند یک نفر و یا چندین نفر در مجموعه نتوانند به صورت درست و کامل به امور کاری خود بپردازند و همین امر می تواند خسارات و ضررهای زیادی را به شرکت تحمیل کند.

این بخش از خدمات معمولاً به دو شکل حضوری و یا به صورت از راه دور ارائه می‌گردد. در حالت حضوری کارشناسان نتیتو در اولین فرصت به محل شرکت مراجعه کرده و از نزدیک در صدد حل مشکلات بر می‌آیند. اما در بعضی از موارد این امکان وجود دارد که کارشناسان به صورت ریموت و یا از راه دور توسط نرم‌افزارهای مختص این کار، اقدام به حل مشکلات نمایند.

 

آینده نگری و رفع نیازهای آتی شبکه

یکی‌دیگر از مسئولیت‌های پشتیبان شبکه، بررسی نیازهای آتی شبکه شرکت‌های طرف قرارداد می‌باشد. شرکت‌های پشتیبانی شبکه موظف هستند که با بررسی وضعیت شبکه، یک آینده‌نگری دقیق در خصوص وضعیت شبکه داشته باشند. ممکن است در آینده:

  • نیاز به تغییرات کوچک و بزرگ در شبکه باشد.
  • سیستم‌ها احتیاج به ارتقاء و یا تعویض داشته باشند.
  • ممکن است در بعضی موارد برای جلوگیری از وقوع مشکلات احتمالی نیاز به تغییرات در شبکه و یا به کاربردن سیستم‌ها و سرویس‌های جدید باشد.
  • نیاز به تعمیر و یا تعویض تجهیزات زیرساخت شبکه باشد.
  • نیاز به بالابردن سطح امنیت شبکه باشد.
  • نیاز به جابه‌جایی تجهیزات شبکه باشد.

کارشناسان شبکه نتیتو، با در نظر گرفتن موارد بالا و رفع نیازهای آتی شبکه و پشتیبانی شبکه و کامپیوتر می‌توانند از وقوع مشکلات بزرگ‌تر جلوگیری کرده و مانع از بین رفتن منابع گردند. آینده‌نگری و بررسی نیازهای شبکه موجب می‌شود که مسئولین شبکه به جای تمرکز بر حل مشکل، همواره نگاه پیشگیرانه به وضعیت شبکه داشته باشند و قبل از وقوع مشکلات مانع از آن شوند.

این مجموعه خدمات به صورت کلی وظایف اصلی یک شرکت پشتیبانی شبکه می‌باشد. کارشناسان و تکنسین‌های شبکه در بخش پشتیبانی وظیفه دارند تا از سیستم‌ها و تجهیزات به گونه‌ای نگهداری و مراقبت کنند که شرکت‌ها و صاحبان کسب و کار کم‌ترین مشکلات را در این بخش داشته باشند.